DÂN CHƠI LAN

- Trang Web chia sẻ kinh nghiệm chăm sóc hoa lan và giới thiệu chế phẩm đặc biệt: HÙNG NGUYỄN - ĐÀ LẠT

Hoa lan Vanda

Giống Vanda

 

Vanda là tên tiếng Sankrit vùng Bengal, n đ, ngày nay đã tr thành tên ca ging lan này, nó bao gm 50 loài khác nhau đu thuc các nước châu Á nhit đi. Ging Vanda được phân b t Himalayas và nam Trung hoa xung phía nam qua Sri Lanka, các nước Đông nam Á ti Papua New Guinea và min bc Australia.

Vanda là mt trong s các ging lan ph biến nht và ging này ngày càng tr nên phong phú vì kết qu ca nhng đt lai to gia chúng vi nhau và vi các nhóm khác.

Có ba nhóm lan quý thuc Vanda, đó là nhóm Vanda lá hình đai (strap leaf), Vanda

nhn (terete leaf) và Vanda bán nhn (semiterete).

Vanda strap leaf là loài lá dt như cái đai (thùng) và cũng có người ví nó như cái dây

đng h đeo tay. Vanda terete leaf có lá hình tr, mt đu nhn, người ta ví nó như cây bút chì. Gia hai loài terete leaf và strap leaf là loài semi-terete, đó là lan lai gia Vanda strap leaf vi Vanda terete leaf. Sau đó người ta còn lai to ra nhng loài có lá quater-terete và threequater terete vân vân.

Vanda là ging lan đơn thân. Mt khi được chăm sóc tt, loài Vanda strap leaf sẽ cho nhng cây cao, lá dày, và mc v hai phía quanh thân ging như cái xương cá. R hình tr mc tthân, vuông góc vi lá và ngày càng dài ra v phía dưới, khi r gp giá th chúng sẽ bám vào và sinh ra nhánh r mi. Khi cây ln đến mt mc nào đó thì sẽ có chi mi mc ra tgc. Vanda strap leaf ưa nng nhưng li cn có nhng vết nng dưới các tàn lá cây, ưa nơi thoáng khí, thoát nước tt nhưng li cn bón phân thường xuyên và tưới đm nước. Thái-lan có 12 loài bn đa, nay là nước dn đu v lai to ging này. Người Thái có cách riêng trng Vanda strap leaf, đó là dùng gi g bng gtếch, không có cht trng bên trong, làm cho b r r xung, nh vy mà chúng hp thu được đ m t đt tt hơn. Cách trng này được du nhp vào Malaysia và Singapore, thay thế cách trng trước.

Vanda lá terete là loài có thân do dai, chúng cn được cung cp ánh sáng càng nhiu càng tt, đi vi loài này thì không bao gi trng chúng dưới bóng râm. Thân ca Vanda lá terete mnh d và được bao bc bi đon cui ca lá làm cho toàn thân có màu xanh, tr nhng lóng ngn. Phn gc lá qun quanh thân, to thành như mt cái ng có tác dng gi m, chng chi vi mùa khô hn. R ca chúng mc thng góc vi thân và bám cht vào các thân cây rng hoc giá th. R cây sẽ phân nhánh mt khi chúng tiếp xúc vi cht trng dưới đất hoc cht mùn đm ly. Trng Vanda lá teretecũng ging như trng lan ‘Bò cp’ (ScorpionOrchids), tc là trng ngoài nng hoàn toàn, ct chúng vào mt khúc cây.

Semi-terete  Vanda tha hưởng mnh mẽ sdi truyn ca cha m chúng là terete Vanda ch do dai, nhiu hoa và ưa nng nhưng nó không phát trin mnh như terete Vanda.

Các vòi hoa ca Vanda bao gi cũng hướng lên trên, thường thì có phân nhánh, hoa có nhiu kích c và di màu rng, t trng, kem, vàng, cam, đ, tím hoa cà, tím, xanh dương và xanhlc và có c nhng màu trung gian. Mt vài loài sp xếp màu như khm trong khi s khác li có nhng đm. Các cánh hoa và các lá đài thường bng nhau và khá tròn. Môi có ba thùy và  ca. V cu trúc ca hoa nhìn chung thì đơgin hơn hu hết các loài lan khác.

Vanda coerulea

Là mt trong nhng loài lan đp nht đi

din cho ging Vanda Ascocenda, có cánh

hoa tròn và màu xanh dương. Người ta tìm thy

loài này trên đ cao 1.000-1.500 m min bc

và tây bc Thái-lan tri dài xung n đ

Miến đin. Cây lan thường mc trên các thân

cây nơi rng thưa và thường dưới ánh nng

trc tiếp ca mt tri. Môi trường sinh sng ca chúng trong t nhiên là nhng vùng có khí hu lnh và m và nhit đ v đêm phi xung dưới 10 đ C mi thích hp. Song va qua Bangkok người ta đã thun hóa được loài này nên nó có kh năng ra hoa nhng vùng đt thp nhit đi. Tt nhiên chúng sẽ phát trin và ra hoa đu đn nhng nơi có khi hu ôn hòa.

Vòi hoa ca loài này cũng hướng lên trên như các loài khác thuc ging Vanda, vòi hoa dài, mang trên nó 10-15 hoa, hoa to 10 cm. Các cánh hoa cũng như các lá đài đu được khm mt cách tinh tế màu hoa oi hương cho tơi màu xanh dương. Màu ca môi là màu xanh đm.

Các cánh hoa thường hơi cun li v phía sau, song ngày nay loài Vanda ceorulea lai thì có các cánh hoa tròn hơn.

Vanda-Pachara-Delight

Vanda dearei

Đây là loài Vanda có hoa màu vàng, được

tìm thy nhng vùng đng bng ca Borneo.

Đây là loài đi din cho Vanda màu vàng. Vi cái vòi hoa ngn, ch mang trên nó 3-6 hoa và có hương thơm. Hoa tuy ch to 8 cm nhưng các cánh thì tròn. Ngày nay người ta thường trng loài này khi đã lai to đ có th trng chúng dưới ánh mt tri hoàn toàn hoc ánh sáng lt qua các khe lá.

Vanda denisoniana

Là loài hoa đp, màu hoa t trng đến vàng sáng, màu cam và nâu. Màu hoa thun trng và vàng có hương thơm d chu là loài được ưa chung nht. Hoa to 6 cm và cũng ch có 6-8 hoa trên mi vòi hoa. Nhưng nếu trng chúng nhng vùng đt thp nhit đi thì s lượng hoa còn ít hơn, vì nơi sinh trưởng ca chúng là vùng đông bc Thái-lan.

Nhà lai to lan Rapee Sagarik đã đi tiên phong trong vic lai to và ha hn sẽ có mt

loài Vanda màu vàng trong tương lai.

Vanda hastifera 

Sinh trưởng Borneo, chúng có th phát trin tt nhng vùng nhit đi. Chúng ưa

nhiu nng và môi trường đó, chúng hu như ra hoa liên tc. Hoa ch nh3 cm, vòi hoa ngn, ch có 3-8 hoa, vi màu vàng xn, có hương thơm. Trên cánh hoa có nhng vết sn như nhng miếng vá màu nâu sm.

Vanda-Pimsai-Var

Vanda hookerana

Chúng sinh trưởng Perak, Terengganu và Johor ca Malaysia, đng thi người ta cũng tìm thy chúng Borneo và Sumatra. Hoa có màu tím hoa cà, ni bt vi cái môi gm màu đ tía.

Hai lá đài dưới quăn và nh. Người ta cũng tìm thy loài này có màu trng.

Trên mi vòi hoa có chng 4 hoa, nở cùng mt lúc.

Vanda insignis

Loài này được tìm thy qun đo Maluku ca Indonesia, hoa n không m rng ra nhưng li nhiu màu sc. Các cánh hoa có màu vàng pha màu lc, có nhng đường k sc màu nâu đ ra đến tn rìa. Thùy gia ca môi có màu tím hoa cà, thùy hai bên có màu trng. Vòi hoa dài 15-25 cm mang khong 7 hoa.

Vanda lamellata

Được tìm thy Philippines, là loài có hoa nh. Vòi hoa dài 30 cm, hướng lên trên và

mang nhiu hoa màu vàng sáng đng thi li có nhng vch màu nâu. Ln đu tiên loài này được lai to vi Arachnis vi cái tên Aranda Deborah, là cây ra hoa không theo mùa.

Vanda-Black-majic

Vanda sanderana

Vanda sanderana trông rt bt mt. Các nhà phân loi hc đã đ ngh tách loài này ra khi các loài thuc ging Vanda khác, và cho nó mt cái tên riêng, đó là Euanthe. Song dù sao y ban quc tế v đnh danh các loài lan vn đưa loài này vào nhóm các loài Vanda.

Vanda sanderana  Mindanao, đó người dân đa phương gi là waling waling, nghĩa là ‘đp’. Cây có tính mnh mẽ ca loài Vanda lá đai (strap leaf), vi cái vòi hoa dài 20 cm, mang trên nó 10-14 bông hoa, cánh hoa bt và tròn mc quanh vòi hoa. Lá đài sau và các cánh hoa có màu hng phn vi nhng chm màu quế gc. Hai lá đài dưới to và có nhng gân như mt lưới màu nâu đ, mt đôi ch to thành miếng vá tròn ln màu ht d. Cái môi ngn vi mt cái đế rng màu xanh xám hoc vàng đc và có nhng sc màu nâu đ m.

Trong vic lai to, hai đc đim ca V. sanderana được bo tn th hin các lá đài dưới cũng như màu sc ca môi.

Vanda sanderana đã được lai tp hoàn ho Hawaii trong nhng năm năm mươi và sáu mươi.

Vanda spathulata

Đây là mt trong nhng loài Vanda có hoa màu vàng, xut x t Sri Lanka và nam n đ.

Cây có tp quán như Arachnis, vi các lá ngn.

Hoa nh trên vòi hoa hướng lên trên và mi ln ch n vài bông. Đc tính ni tri ca nó là loài duy nht có màu hoa thun vàng.

Vanda teres

Vanda teres được phân b rng rãi Lào, Thái-lan và Miến đin cho đến chân núi Hymalayas.

Đây là loài lan leo, chúng thường leo lên các thân cây hoc bi cây. Nếu so vi Vanda

hookerana thì loài này có thân mp hơn và hoa tròn hơn, to hơn, to khong 10 cm. Các cánh hoa thì xoăn li, vì vy mt sau ca cánh hoa li quay v phía trước. Màu hoa là màu tím hoa cà.

Vanda tessellata

Loài này xut x t Sri Lanka và nam n đnhưng li khó ra hoa vùng đông nam Á. Hoa ch to 5 cm, có mùi x hương khó chu. Màu hoa khá phong phú nhưng ph biến nht là màu vàng vi nhng miếng vá màu nâu.

Vanda tricolor

S phân b loài Vanda teres tri dài sang phía đông, t Java đến Bali và min bc lc đa Australia. Chúng có vòi hoa cong mang trên nó 6-10 hoa dng sáp, có hương thơm và đc bit là hoa rt bn. Các cánh hoa và các lá đài culi hai phn ba v phía sau và m rng ra v hai phía mép. Các cánh hoa thì xon li v phía sau.

Màu hoa cũng đa dng t trng đc đến trng kem hoc tím hoa cà và có nhim đm nâu màu sô-cô-la.

Vào thi gia sau chiến tranh thế gii II, Java người ta trng nhiu Vanda teres và là mt trong nhng ngun dùng làm cha m đ lai to ra nhng cây như Vanda Nelie Morley vân vân.

Nguồn tài liệu: SÁCH HOA LAN  ( của Bác Phạm Tiến Khoa )

Cập nhật: 15/04/2020 — 18:21

CƠ SỞ SẢN XUẤT THÁI SƠN | P.Trung Mỹ Tây, Q.12, Tp.Hồ Chí Minh

1) Nick facebook: Tô Quốc Cường (0977.781.549 | Dĩ An, Bình Dương | quoccuongbinhduong@gmail.com)

2) Nick facebook: Ben Nguyen (090.337.4405 | Quận 2, TP. Hồ Chí Minh | bennguyendalat@gmail.com)